તમારો ફોન તમારી જાસૂસી કરે છે? આ 7 સેટિંગ્સ આજે જ ચેક કરો!

Phone Privacy Settings કેવી રીતે ચેક કરવી? આજકાલ આપણે મોબાઇલમાં ઘણી એપ્સ વાપરીએ છીએ, પરંતુ કઈ એપને Camera, Microphone, Location અને Photosની પરવાનગી આપેલી છે તે જાણવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ લેખમાં Android અને iPhoneની 7 મહત્વપૂર્ણ પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ વિશે સરળ ગુજરાતી ભાષામાં જાણીશું.

શું તમારી સાથે ક્યારેય આવું બન્યું છે કે તમે કોઈ પ્રોડક્ટ વિશે વાત કરી હોય અને થોડા સમય પછી તમારા મોબાઇલમાં એ જ પ્રોડક્ટની જાહેરાત દેખાવા લાગે? તમે કોઈ જગ્યાએ ફરવા જવાની વાત કરો અને સોશિયલ મીડિયા પર એ જ જગ્યાના ફોટા દેખાવા લાગે?

આવી ઘટના બને ત્યારે ઘણા લોકોને સવાલ થાય છે કે શું આપણો ફોન આપણી વાતો સાંભળે છે અથવા આપણી જાસૂસી કરે છે?

આ અનુભવના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે. જાહેરાતો તમારી અગાઉની સર્ચ, વેબસાઇટની મુલાકાતો, એપમાં થતી પ્રવૃત્તિ, Location અને અન્ય જાહેરાત-સંબંધિત માહિતીના આધારે દેખાઈ શકે છે. માત્ર કોઈ જાહેરાત દેખાઈ એટલે ફોન તમારા Microphoneથી વાત સાંભળે છે એવું સાબિત થતું નથી.

પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે: તમારા ફોનમાં કઈ એપને Camera, Microphone, Location, Contacts અને Photosની પરવાનગી છે તે તપાસવી ખૂબ જરૂરી છે.

આ લેખમાં આપણે ફોનની પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ કેવી રીતે ચેક કરવી, કઈ પરવાનગીઓ બંધ કરવી અને Android તથા iPhoneમાં તમારી અંગત માહિતી પર વધુ નિયંત્રણ કેવી રીતે મેળવવું તે સરળ ભાષામાં જાણીશું.

ફોનની પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ ચેક કરવી શા માટે જરૂરી છે?

આપણે રોજ અનેક એપ્સ વાપરીએ છીએ. WhatsApp, Instagram, Facebook, Maps, Shopping Apps અને અન્ય એપ્સ અલગ-અલગ કામ માટે વિવિધ પરવાનગીઓ માગી શકે છે.

કેટલીક પરવાનગીઓ એપના કામ માટે જરૂરી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, વીડિયો કૉલ માટે Microphone અને Cameraની જરૂર પડી શકે છે. Mapsને દિશા બતાવવા માટે Locationની જરૂર પડી શકે છે.

પરંતુ કોઈ એપને જે માહિતીની જરૂર નથી, તેની પરવાનગી આપવી યોગ્ય નથી.

જો તમે સમયાંતરે પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ ચેક કરો તો તમને ખબર પડી શકે છે કે કઈ એપને કઈ માહિતીનો ઍક્સેસ આપેલો છે. તેનાથી બિનજરૂરી ઍક્સેસ બંધ કરવામાં અને અંગત માહિતીની સુરક્ષા સુધારવામાં મદદ મળે છે.

1. Camera અને Microphoneની પરવાનગી આજે જ ચેક કરો

આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સેટિંગ્સમાંની એક છે. Camera અને Microphoneની પરવાનગી ધરાવતી એપ્સ તેનો ઉપયોગ તેમના ફીચર્સ માટે કરી શકે છે. તેથી કઈ એપને આ ઍક્સેસ આપેલો છે તે તપાસવું જોઈએ.

Android ફોનમાં Camera અને Microphone કેવી રીતે ચેક કરશો?

1. તમારા ફોનમાં Settings ખોલો.
2. Security & Privacy અથવા Privacy વિકલ્પ શોધો.
3. Privacy Dashboard અથવા Permission Manager ખોલો.
4. Camera અને Microphone પસંદ કરો.
5. કઈ એપને પરવાનગી આપેલી છે તે તપાસો.
6. જે એપને આ પરવાનગીની જરૂર ન હોય તેની ઍક્સેસ બંધ કરો.

Androidના વર્ઝન અને ફોનની કંપની પ્રમાણે મેનૂના નામ થોડાં અલગ હોઈ શકે છે.

Android 12 અને ત્યાર પછીના કેટલાક વર્ઝનમાં Camera અથવા Microphone વપરાય ત્યારે સ્ક્રીનના ઉપરના ભાગમાં લીલો સૂચક દેખાઈ શકે છે. સૂચક પર ટેપ કરીને કઈ એપ તેનો ઉપયોગ કરે છે તે તપાસી શકાય છે.

iPhoneમાં આ સેટિંગ કેવી રીતે ચેક કરશો?

1. iPhoneમાં Settings ખોલો.
2. Privacy & Security પર જાઓ.
3. Camera પસંદ કરો.
4. કઈ એપને ઍક્સેસ આપેલો છે તે તપાસો.
5. પાછા જઈને Microphone ખોલો.
6. બિનજરૂરી એપની પરવાનગી બંધ કરો.

iPhoneમાં Camera વપરાય ત્યારે લીલો સૂચક અને Microphone વપરાય ત્યારે નારંગી સૂચક દેખાઈ શકે છે. બંનેનો અર્થ એપની પ્રવૃત્તિ તપાસવાની જરૂર છે એવું નથી; સંબંધિત એપના કામ પ્રમાણે ઉપયોગ સામાન્ય પણ હોઈ શકે છે.

સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા: Android Privacy Dashboard અને Apple iPhone Privacy Settings.

2. Locationની પરવાનગી દરેક એપને ન આપો

ઘણી એપ્સ Locationની પરવાનગી માગે છે. પરંતુ દરેક એપને તમારું ચોક્કસ સ્થાન જાણવાની જરૂર હોતી નથી.

ઉદાહરણ તરીકે, Maps અથવા Ride Booking એપને Locationની જરૂર પડી શકે છે. બીજી તરફ, કોઈ સામાન્ય Calculator એપને સામાન્ય રીતે Locationની જરૂર હોતી નથી.

Androidમાં Location કેવી રીતે ચેક કરશો?

1. Settings ખોલો.
2. Location પર જાઓ.
3. App location permissions ખોલો.
4. એપ્સની યાદી તપાસો.
5. દરેક એપ માટે યોગ્ય પરવાનગી પસંદ કરો.

જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં “Allow only while using the app” પસંદ કરો. જો એપને Locationની જરૂર ન હોય તો “Don’t allow” પસંદ કરી શકો છો.

iPhoneમાં Location કેવી રીતે ચેક કરશો?

1. Settings ખોલો.
2. Privacy & Security પસંદ કરો.
3. Location Services ખોલો.
4. એક પછી એક એપ પસંદ કરીને તેની પરવાનગી તપાસો.
5. જરૂર મુજબ “While Using the App” પસંદ કરો અથવા ઍક્સેસ બંધ કરો.

કેટલીક એપ્સમાં Precise Location બંધ કરવાનો વિકલ્પ પણ હોય છે. તેનાથી એપને ચોક્કસ સ્થાનની જગ્યાએ અંદાજિત સ્થાન મળી શકે છે. પરંતુ Maps જેવી કેટલીક સુવિધાઓ માટે ચોક્કસ Location જરૂરી હોઈ શકે છે.

સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા: Android Location Permissions અને Apple Location Services.

3. Contacts અને Photosનો ઍક્સેસ તપાસો

કોઈ એપ તમારા Contacts અથવા Photosનો ઍક્સેસ માગે ત્યારે વિચારવું જોઈએ કે તેના કામ માટે આ માહિતી ખરેખર જરૂરી છે કે નહીં.

ઉદાહરણ તરીકે, Messaging એપ Contacts શોધવા માટે ઍક્સેસ માગી શકે છે. Photo Editing એપને તમે પસંદ કરેલા ફોટાની જરૂર પડી શકે છે. પરંતુ દરેક એપને તમારી આખી Photo Libraryનો ઍક્સેસ આપવો જરૂરી નથી.

શું કરવું?

• Settingsમાં Privacy અથવા Apps વિભાગ ખોલો.
• Contacts અને Photosની પરવાનગીઓ તપાસો.
• જે એપને ઍક્સેસની જરૂર નથી તેની પરવાનગી બંધ કરો.
• જો ફોન મર્યાદિત ફોટા પસંદ કરવાની સુવિધા આપે, તો જરૂર મુજબ એટલા જ ફોટા શેર કરો.
• અજાણી એપને અંગત ફોટા અને ફાઇલોનો ઍક્સેસ આપતાં પહેલાં સાવચેતી રાખો.

iPhoneમાં આ સેટિંગ સામાન્ય રીતે Settings → Privacy & Security હેઠળ મળે છે. Androidમાં Settings → Apps → Permissions અથવા Permission Manager તપાસો.

વધુ માહિતી માટે Appleની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા વાંચી શકો છો.

4. બિનજરૂરી એપ્સની પરવાનગીઓ બંધ કરો

ક્યારેક આપણે કોઈ એપ એક જ વાર વાપરીએ છીએ અને પછી તેને ભૂલી જઈએ છીએ. આવી એપ્સ ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ રહે છે અને તેમની પરવાનગીઓ પણ ચાલુ હોઈ શકે છે.

આથી થોડા સમયાંતરે ઇન્સ્ટોલ કરેલી એપ્સની યાદી તપાસવી ઉપયોગી છે.

Androidમાં શું કરવું?

1. Settings ખોલો.
2. Apps અથવા See all apps પસંદ કરો.
3. સંબંધિત એપ ખોલો.
4. Permissions પર ટેપ કરો.
5. Camera, Microphone, Location, Contacts અને અન્ય પરવાનગીઓ તપાસો.
6. જે પરવાનગી જરૂરી ન હોય તે બંધ કરો.

કેટલાક Android ફોનમાં “Pause app activity if unused” અથવા unused એપની પરવાનગીઓ આપમેળે રીસેટ કરવાનો વિકલ્પ હોય છે. ઉપલબ્ધ હોય તો તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.

iPhoneમાં શું કરવું?

iPhoneમાં Settings → Privacy & Securityમાં જઈને Camera, Microphone, Location Services, Photos અને Contacts જેવી કેટેગરીમાં એપ પ્રમાણે પરવાનગીઓ તપાસો.

મહત્વની વાત: દરેક એપને એકસાથે બધી પરવાનગીઓ બંધ ન કરો. આવું કરવાથી એપના જરૂરી ફીચર્સ કામ કરવાનું બંધ કરી શકે છે. જે ઍક્સેસ જરૂરી નથી તે જ બંધ કરો.

સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા: Android App Permissions.

5. જાહેરાતો માટે થતી Tracking પર નિયંત્રણ રાખો

તમે કોઈ વેબસાઇટ પર શૂઝ જુઓ અને પછી બીજી એપમાં શૂઝની જાહેરાત દેખાય, તો તમને લાગી શકે કે ફોન તમારી જાસૂસી કરે છે.

પરંતુ જાહેરાતો અગાઉની સર્ચ, વેબસાઇટની મુલાકાતો, એપની પ્રવૃત્તિ અને અન્ય જાહેરાત-સંબંધિત માહિતીના આધારે પણ દેખાઈ શકે છે. દરેક જાહેરાત Microphone દ્વારા સાંભળેલી વાતના કારણે જ દેખાય છે એવું નથી.

iPhoneમાં Tracking કેવી રીતે બંધ કરશો?

1. Settings ખોલો.
2. Privacy & Security પસંદ કરો.
3. Tracking ખોલો.
4. એપ્સની Tracking પરવાનગીઓ તપાસો.
5. જે એપને પરવાનગી આપવી ન હોય તેની ઍક્સેસ બંધ કરો.

Tracking બંધ કરવાથી બધી જાહેરાતો બંધ થતી નથી. તે મુખ્યત્વે અન્ય કંપનીઓની એપ્સ અને વેબસાઇટ્સ વચ્ચે થતી ચોક્કસ પ્રકારની Trackingને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.

Google Accountમાં Activity અને Ads Settings તપાસો

Google Accountમાં તમારી Activity અને જાહેરાતો સંબંધિત કેટલીક પસંદગીઓ નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

• Google Account ખોલો.
• Data & privacy વિભાગમાં જાઓ.
• Web & App Activity અને અન્ય Activity Controls તપાસો.
• જાહેરાત સંબંધિત સેટિંગ્સ ઉપલબ્ધ હોય તો તેની સમીક્ષા કરો.

આ સેટિંગ્સમાં ફેરફાર કરવાથી Googleની સેવાઓમાં તમારો અનુભવ બદલાઈ શકે છે. દરેક એપ અથવા વેબસાઇટ પર થતી Tracking આથી બંધ થઈ જશે એવું માનવું નહીં.

સત્તાવાર માહિતી: Google Account Privacy and Activity અને Apple Tracking Settings.

6. Privacy Dashboard અથવા App Privacy Report તપાસો

આ સેટિંગ્સ તમને એપ્સની પરવાનગીઓના ઉપયોગ વિશે વધુ જાણવામાં મદદ કરે છે.

Androidમાં Privacy Dashboard

Androidના સપોર્ટેડ વર્ઝનમાં Privacy Dashboard બતાવી શકે છે કે કઈ એપે Camera, Microphone, Location અથવા બીજી પરવાનગીનો ઉપયોગ કર્યો છે અને ક્યારે કર્યો છે.

તપાસવાની રીત:

1. Settings ખોલો.
2. Security & Privacy અથવા Privacy પર જાઓ.
3. Privacy Dashboard પસંદ કરો.
4. Camera, Microphone અથવા Location જેવી કેટેગરી પસંદ કરો.
5. દેખાતી એપ્સની પ્રવૃત્તિ તપાસો.

ઉપલબ્ધ સમયગાળો Android વર્ઝન પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, Googleની માર્ગદર્શિકા મુજબ Android 13માં છેલ્લા 7 દિવસની અને Android 12માં છેલ્લા 24 કલાકની પ્રવૃત્તિ તપાસી શકાય છે.

iPhoneમાં App Privacy Report

iPhoneમાં Settings → Privacy & Security → App Privacy Report ખોલીને તેને ચાલુ કરી શકો છો.

આ Report એપ્સ દ્વારા પરવાનગીઓના ઉપયોગ અને તેમની Network Activity વિશે માહિતી આપી શકે છે. તેને ચાલુ કર્યા પછી માહિતી એકત્ર થવા માટે થોડો સમય લાગી શકે છે.

કોઈ એપ Reportમાં દેખાય એટલે તે ખોટું કામ કરે છે એવો અર્થ નથી. જો એપે એવી પરવાનગીનો ઉપયોગ કર્યો હોય જેની તમે અપેક્ષા રાખતા ન હો, તો વધુ તપાસ કરો.

સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા: Apple App Privacy Report.

7. અજાણી એપ્સ અને શંકાસ્પદ લિંક્સથી સાવચેત રહો

ફોનની સુરક્ષા માત્ર Settings બદલવાથી જ થતી નથી. તમે કઈ એપ ઇન્સ્ટોલ કરો છો, કઈ લિંક ખોલો છો અને કઈ માહિતી શેર કરો છો તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે.

આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

• શક્ય હોય ત્યાં સુધી સત્તાવાર Google Play અથવા Apple App Storeમાંથી એપ ઇન્સ્ટોલ કરો.
• અજાણ્યા વ્યક્તિની લિંકથી APK અથવા બીજી ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરતાં પહેલાં સાવચેત રહો.
• કોઈ એપ જરૂર કરતાં વધુ પરવાનગીઓ માગે તો તેની જરૂરિયાત તપાસો.
• ફોન અને એપ્સ અપડેટ રાખો.
• અજાણી એપ અસામાન્ય વર્તન કરતી હોય તો તેની પરવાનગીઓ અને ઇન્સ્ટોલેશનનો સ્ત્રોત તપાસો.
• OTP, પાસવર્ડ અને બેંકની ગુપ્ત માહિતી અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરો.
• કોઈ વ્યક્તિ ફોનમાં અજાણી એપ ઇન્સ્ટોલ કરવા કહે તો પહેલાં તેની વિશ્વસનીયતા તપાસો.

એપ ડાઉનલોડ કરતાં પહેલાં તેની વિગતો, ડેવલપર, રિવ્યૂ અને Privacy Policy તપાસવાની આદત રાખો.

8. ફોનની સુરક્ષા માટે આ વધારાની બાબતો પણ કરો

ઉપરની સાત સેટિંગ્સ ઉપરાંત આ આદતો પણ મદદરૂપ છે.

ફોનમાં Screen Lock રાખો

PIN, Password અથવા વિશ્વસનીય Biometric Lockનો ઉપયોગ કરો. સરળતાથી અનુમાન કરી શકાય એવો PIN ટાળો.

ફોન અને એપ્સ અપડેટ રાખો

સુરક્ષા સુધારાઓ માટે ફોનનું Operating System અને એપ્સ અપડેટ રાખો. શક્ય હોય તો સત્તાવાર Automatic Updates ચાલુ રાખો.

Google Accountમાં અજાણ્યા Devices તપાસો

Google Accountમાં Security વિભાગ ખોલીને તમારા એકાઉન્ટમાં સાઇન ઇન થયેલા Devices તપાસો. અજાણ્યું Device દેખાય તો તેની તપાસ કરો અને જરૂર મુજબ એકાઉન્ટમાંથી દૂર કરો.

વધુ માહિતી: Google Account Security and Settings.

જાહેર Wi-Fi વાપરતી વખતે સાવચેતી રાખો

જાહેર Wi-Fi પર અજાણી વેબસાઇટમાં બેંકની માહિતી અથવા પાસવર્ડ દાખલ કરતાં પહેલાં વેબસાઇટ અને કનેક્શનની વિશ્વસનીયતા તપાસો. અજાણી પોપ-અપ વિન્ડો અથવા સુરક્ષા ચેતવણી અવગણશો નહીં.

શું ખરેખર તમારો ફોન તમારી વાતો સાંભળે છે?

આ સવાલનો જવાબ બધા ફોન અને એપ્સ માટે એકસરખો આપી શકાય નહીં. Microphoneની પરવાનગી ધરાવતી એપ પોતાના ફીચર્સ માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પરંતુ માત્ર જાહેરાત દેખાઈ એટલે Microphoneથી વાત સાંભળવામાં આવી હતી એવું સાબિત થતું નથી.

જાહેરાતો અગાઉની સર્ચ, એપની પ્રવૃત્તિ, વેબસાઇટની મુલાકાતો, Location અને અન્ય સંકેતો પરથી પણ વ્યક્તિગત બની શકે છે. તેથી અનુમાન કરવાને બદલે તમારા ફોનની પરવાનગીઓ અને Privacy Report તપાસવી વધુ ઉપયોગી છે.

જો કોઈ એપનો ઉપયોગ કરતી વખતે Camera અથવા Microphoneનો અનપેક્ષિત ઉપયોગ દેખાય, તો એપનું નામ તપાસો, તેની પરવાનગીની જરૂરિયાત સમજો અને જરૂર પડે તો ઍક્સેસ બંધ કરો.

ફોનની પ્રાઇવસી વિશે વારંવાર પૂછાતા સવાલો (FAQ)

1. ફોનમાં Camera અને Microphoneની પરવાનગી ક્યાંથી ચેક કરવી?

Androidમાં Settings → Privacy અથવા Security & Privacy → Privacy Dashboard અથવા Permission Manager તપાસો. iPhoneમાં Settings → Privacy & Security → Camera અથવા Microphone ખોલો.

2. શું Location બંધ કરવાથી ફોન વધુ સુરક્ષિત બને છે?

જ્યાં Locationની જરૂર નથી ત્યાં તેની પરવાનગી બંધ કરવાથી અનાવશ્યક Location Access ઘટી શકે છે. પરંતુ Maps, Ride Booking અને કેટલીક બીજી સેવાઓ માટે Location જરૂરી હોઈ શકે છે.

3. શું Tracking બંધ કરવાથી બધી જાહેરાતો બંધ થઈ જાય છે?

ના. Tracking બંધ કરવાથી ચોક્કસ પ્રકારની Tracking પર નિયંત્રણ મળે છે, પરંતુ બધી જાહેરાતો બંધ થતી નથી.

4. શું Privacy Dashboardમાં એપ દેખાય એટલે તે જાસૂસી કરે છે?

ના. એપે Camera, Microphone અથવા Locationનો ઉપયોગ કર્યો હોય તો તે તેના સામાન્ય ફીચર્સ માટે પણ હોઈ શકે છે. ઉપયોગ ક્યારે થયો અને એપને તેની જરૂર હતી કે નહીં તે તપાસવું જોઈએ.

5. ફોનમાં પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ કેટલી વાર ચેક કરવી જોઈએ?

દર થોડા અઠવાડિયે અથવા નવી એપ ઇન્સ્ટોલ કર્યા પછી પરવાનગીઓ તપાસવાની આદત સારી છે. ફોન અપડેટ થયા પછી મેનૂ અને ઉપલબ્ધ સેટિંગ્સ પણ ચેક કરી શકો છો.

નિષ્કર્ષ

તમારો ફોન સુરક્ષિત રાખવા માટે તમામ સુવિધાઓ બંધ કરવાની જરૂર નથી. જરૂરી છે યોગ્ય પરવાનગીઓ પસંદ કરવી, અજાણી એપ્સથી સાવચેત રહેવું અને તમારી અંગત માહિતી કઈ રીતે વપરાય છે તે સમજવું.

આજે જ આ સાત બાબતો ચેક કરો: Camera, Microphone, Location, Contacts, Photos, Tracking અને Privacy Dashboard અથવા App Privacy Report.

તમારી પ્રાઇવસી તમારા હાથમાં છે—સેટિંગ્સ તપાસો, બિનજરૂરી પરવાનગીઓ બંધ કરો અને આ માહિતી તમારા પરિવાર તથા મિત્રો સાથે શેર કરો.

વધુ ગુજરાતી ટેક્નોલોજી માહિતી માટે MahitiAds.comની મુલાકાત લો. AIથી બનાવેલા ફોટા અને વિડિયો વિશે જાણવા માટે અમારો Google SynthID Detectorનો લેખ પણ વાંચો.